شیمی + زیست شناسی

مطالبي در مورد شيمي و زیست

تولید مثل در گیاهان گلدار

گل :

در نهاندانگان گل اندام تولید مثلی گیاه است .

یك گل كامل از اندام های پوششی ، اندام های زایا ، نهنج و دمگل تشكیل شده است . اندام های پوششی گل شامل كاسبرگ ها و گلبرگ ها است . اندام های زایشی شامل پرچم ها و مادگی هستند . دمگل دنبالهای است كه گل را به شاخه متصل می نماید . نهنج به نوك دمگل گفته می شود كه محل اتصال قطعات گل است .      تعداد و وضع قطعات گل درگیاهان مختلف متفاوت است  و از این تفاوت ها  برای رده بندی گیاهان استفاده می شود .

پرچم :

هر پرچم از میله و بساك درست شده است . در بساك چهار كیسه گرده وجود دارد . درون هر كیسه گرده تعداد زیادی دانه گرده وجود دارد .  به هنگام تبدیل پرچم نارس به پرچم رسیده دانه های گرده از سلول هایی به نام سلول های مادرگرده طی تقسیمی به نام تقسیم میوز  بوجود می آیند . با رسیده شدن پرچم ، دیواره ی آن شكافته می شود و دانه های گرده آزاد می شوند .

 

 

دانه گرده رسیده دارای دوپوسته (داخلی و خارجی )و دو هسته ( زایشی و رویشی )است . هسته زایشی مولد سلول های جنسی نر و هسته رویشی مولد لوله گرده است. 

مادگی :

اندام تولید مثلی ماده در گل مادگی نام دارد . واحد سازندة مادگی برچه نام دارد .مادگی ممكن است از یك یا چند برچه درست شده باشد كه در حالت اول آن را ساده ودر حالت دوم مركب می نامند . در مادگی مركب ممكن است برچه ها از هم جدا ( توت فرنگی ) ویا به هم پیوسته باشند ( گلایول ) . هر برچه از سه بخش تخمدان، خامه و كلاله تشكیل شده است . در درون تخمدان ، یك یا چند تخمك

وجود دارد.

 

تخمك ، دارای پوسته و یك منفذ (سُفت) است . در درون تخمك كیسة رویانی وجود دارد كه در درون آن سلول جنسی ماده (تخمزا)  قرار دارد . سلول تخمزا  نیز طی تقسیم میوز بوجود می آید .

 

 گرده افشانی :

قرار گرفتن دانه گرده یك گل بر روی كلاله مادگی همان گونه گل را گرده افشانی گویند . گرده افشانی به دو طریق انجام می گیرد :

  • گرده افشانی مستقیم
  • گرده افشانی غیر مستقیم

در گرده افشانی مستقیم ، دانه های گرده یك گل بر روی مادگی همان گل ( نخود لوبیا) یا گل دیگری كه بر روی همان گیاه قراردارد  انتقال می یابد .درگرده افشانی مستقیم تنها یك والد درپدید آوردن گیاهان جدید نقش دارد به همین مناسبت نسل حاصل  به والد خود شباهت بیشتری دارد. چنین گیاهانی شانس بفای كمتری در برابر شرایط متغیر محیطی دارند . 

درگرده افشانی غیر مستقیم، دانه های گرده یك گل برروی مادگی گل دیگراز همان نوع گل (بید،خرما،گردو) انتقال می یابد . از آنجا كه در گرده افشانی غیرمستقیم دو والد در پدید آوردن گیاهان جدید نقش دارند  نسل حاصل متنوع تر بوده و توانایی بیشتر برای سازش با محیط دارند .

گرده افشانی غیر مستقیم به كمك حشرات و باد عمومیت بیشتری نسبت به گرده افشانی با آب و جانوران دارد.

 تشكیل گامت نر  :

پس از قرار گرفتن دانه گرده بر روی كلاله مادگی آب جذب می كند و محتویات آن به صورت لوله ای به نام لوله گرده ، از یكی از منافذ پوستة آن خارج می شود . لوله گرده رشد كرده وارد خامه می شود  ضمن رویش لوله گرده هسته رویشی تحلیل می رود و هسته زایشی تقسیم می شود و دو هسته حاصل می آورد كه هر كدام از آنها را یك سلول جنسی یا گامت نر گویند. بنابر این محل تشكیل گامت نر درون لوله گرده است .  

تشكیل سلول تخم :  

 با رسیدن لوله گرده به تخمك از طریق منفذ تخمك وارد آن می شود و گامت نر با تخمزا تركیب می شود و سلول تخم تشكیل می شود .

 سلول تخم اولین سلول گیاه آینده است .

تشكیل دانه :

 

 پس از تشكیل سلول تخم ، یك سری تغییرات در تخمك صورت می گیرد و طی این تغییرات تخمك به دانه تبدیل می شود . در این فرایند سلول تخم با تقسیمات پی در پی رویان یا گیاهك را پدید می آورد .گیاهك متشكل از ریشه كوچك ( ریشه چه )،  ساقه كوچك (ساقه چه) جوانة اولیه و یك یا دو لپه است. در اطراف گیاهك

مقداری اندوخته غذایی نیز تشكیل می شود. همزمان با تشكیل گیاهك پوسته های تخمك هم در محل منفذ ( سٌفت)به هم می رسند و پس از تغییراتی به پوسته دانه تبدیل می شوند .

تشكیل میوه :

در مدتی كه رشد ونمو تخمك در جریان است تغییراتی نیز در جداره تخمدان بوجود می آید و تبدیل به میوه می شود.

[ سه شنبه شانزدهم آذر ۱۳۹۵ ] [ 20:37 ] [ محمد اقدسی ]

[ ]